Tagarchief: Circulariteit

Circulariteit begint met transparantie

circular-economy
Lees het gehele artikel

De maatschappij is in volle verandering. Onze lineaire manier van produceren en consumeren moet plaats maken voor een circulaire aanpak. Op basis van deze evolutie stelde Valipac, in nauw overleg met alle stakeholders in de keten, zijn nieuwe erkenningsaanvraag samen voor de periode 2022-2026. We vatten de belangrijkste aandachtspunten voor u samen.

Xavier Lhoir: “We hebben intensief samengezeten met onze stakeholders om deze erkenningstekst op te stellen en te zorgen dat hij zo breed mogelijk gedragen wordt.”

Het model dat Valipac sinds zijn oprichting in 1997 tot nu toepaste legde de focus voornamelijk op het registreren en het stimuleren van de selectieve inzameling van het verpakkingsafval van bedrijven. Het ging aan de slag met een lineair model om de recyclagepercentages aan te tonen. En met succes. Vandaag haalt het een recyclageresultaat van 91,4%. “Maar net zoals de maatschappij, willen we nu meer evolueren naar een circulair model waarin we alle stakeholders mee in het bad trekken om de kringloop van bedrijfsmatige verpakkingen te kunnen sluiten. We willen onze financiële middelen in de toekomst dan ook breder inzetten om niet alleen selectieve inzameling, maar ook die korte keten circulariteit te stimuleren”, onderlijnt Xavier Lhoir, director Operations & Circular Economy bij Valipac.

Nog meer selectieve inzameling

Om dat te realiseren schuift Valipac in zijn nieuwe erkenningsaanvraag zes ambities naar voren (zie kaderstukje). Dat brengt een aantal wijzigingen met zich in de werking voor alle stakeholders van Valipac. Een bloemlezing langs de belangrijkste veranderingen. Lhoir: “Om meer bedrijven aan te zetten tot selectieve inzameling zal de startpremie verhoogd worden van 100 naar 150 euro. Voor metalen verpakkingen willen we proberen nieuwe actoren te overtuigen om bij Valipac aan te sluiten. Daarom komt er een recyclagepremie voor metaal van 10 euro/ton.” Met die gegevens kan Valipac dan weer aan de slag om een proces van continue verbetering op het getouw te zetten. “Op basis van de data die ons aangereikt worden, kunnen we bijvoorbeeld gerichte communicatieacties voeren om onze operatoren te ondersteunen en bedrijven verder te sensibiliseren rond selectief inzamelen.”

Maximaal inzicht in eindbestemmingen

Data is een cruciale pijler binnen Valipac 2.0. De organisatie wil immers ook maximaal inzicht in waar het selectief ingezamelde afval uiteindelijk belandt. “Elke ton afval waarbij er geen informatie is rond de eindbestemming, zal niet opgenomen worden in ons resultaat, wat dus zal gevoeld worden in de uitbetaling van premies. Voor kunststof hebben we dit al grotendeels zichtbaar gemaakt. Voor 2020 zijn we erin geslaagd om de eindbestemming van 97% van bedrijfsmatige kunststof verpakkingen in kaart te brengen. We willen dit nu doortrekken naar alle stromen van verpakkingsafval van bedrijven”, vult Lhoir aan. Voor het kunststof verpakkingsafval wil men nog een stapje verder gaan en ook de effectieve recyclage op de eindbestemming in kaart brengen. “Voor landen buiten Europa zijn we een samenwerking aangegaan met SGS om te zien of zowel de ecologische als maatschappelijke normen gerespecteerd zijn bij de eindverwerking. De eerste audits die bij Turkse recycleurs zijn uitgevoerd, hebben geen onregelmatigheden aan het licht gebracht en hebben aangetoond dat het materiaal effectief en integraal gerecycleerd wordt. Van zodra de coronapandemie wat luwt, zal SGS de audits hervatten.”

Om meer bedrijven aan te zetten tot selectieve inzameling zal de startpremie verhoogd worden van 100 naar 150 euro.

Lokaler recycleren

Maar hoe lokaler recyclage kan gebeuren, hoe beter natuurlijk voor het milieu. Valipac wil zijn operatoren daarom stimuleren om voor hun kunststof afvalstromen afzetmarkten dichter bij huis te vinden. “Wie in Europa recycleert krijgt een bijdrage van 10 euro/ton. Gebeurt dat in een straal van 300 km rond Brussel, dan komt daar nog eens 10 euro/ton bij. Wordt er gewerkt met recycleurs die EuCertplast gecertificeerd zijn (of vergelijkbaar), doen we er nog 5 euro/ton bovenop. Een tegemoetkoming die mogelijk is, omdat het voor ons minder zal kosten om de traceerbaarheid en de werkomstandigheden te controleren binnen Europa”, aldus Lhoir. De erkenningsaanvraag ligt nu bij het IVC voor beoordeling. Op basis van de feedback kunnen dan nog eventuele aanpassingen volgen. Voor de Valipac operatoren betekent dit dat ze een nieuwe samenwerkingsovereenkomst zullen moeten tekenen in het voorjaar. “We hebben intensief samengezeten met onze stakeholders om deze erkenningstekst op te stellen en te zorgen dat hij zo breed mogelijk gedragen wordt. We verwachten dan ook weinig weerstand met betrekking tot zijn implementatie. We trekken immers aan dezelfde kar. Om tot een circulaire economie te komen is er nood aan transparantie”, besluit Lhoir.   

Valipac 2.0

• Meer bedrijven aanzetten tot selectieve inzameling
Volledig inzicht in de eindbestemmingen voor alle materialen en bewijs effectieve recyclage van kunststof
• Stimuleren lokale en kwaliteitsvolle recyclage van kunststof
• Stimuleren recycled content in kunststof verpakkingen
• Bedrijven aanmoedigen tot preventie en herbruikbare verpakkingen
• Verpakkingen beter recycleerbaar maken, in evolutie naar een ecomodulatie van de bijdrage

Circulariteit ultieme wapen in strijd tegen klimaatverandering

Lees het gehele artikel

De wereld kan zijn kansen maximaliseren in de strijd tegen klimaatverandering door te evolueren naar een circulaire economie. We zijn er echter nog niet. Slechts 9% van de globale economie mag zich vandaag al circulair noemen. Slechts 9% van de 92,8 miljard ton aan minerale, fossiele brandstoffen, metalen en biomassa die jaarlijks onze economie binnentreden zijn al aan een tweede leven toe. Dat staat te lezen in de meeste recente versie van het Circularity Gap Report.

Klimaatverandering is nauw verweven met materiaalgebruik. Circle Economy, de organisatie achter het Circularity Gap Report, berekende dat 62% van de emissie van broeikasgassen wereldwijd vrijkomen tijdens de extractie, de verwerking en de productie van goederen die onze maatschappij ten goede komen. Slechts 38% is te wijten aan het levering en het gebruik van producten en diensten. Toch zit het globale gebruik van materialen nog in een stroomversnelling. Sinds 1970 is het verdrievoudigd en als we geen actie ondernemen zal het tegen 2050 opnieuw verdubbeld zijn. Dat is althans de mening van het International Resource Panel van de Verenigde Naties.

Toekomstige wereld moet circulair zijn

Harald Friedl, CEO van Circle Economy: “Een toekomstige wereld kan alleen maar een circulaire wereld zijn. Recyclage, grotere grondstoffenefficiëntie en circulaire businessmodellen bieden een waaier aan mogelijkheden om emissies terug te dringen. Een systematische benadering om deze strategieën te implementeren, zou de strijd tegen de opwarming van de aarde in ons voordeel beslechten. Tot nu keek iedereen naar hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en het vermijden van boskapping, maar het enorme potentieel van circulaire economie werd niet erkend. Friedl roept regeringen daarom op om hun volledige toevoer­ketens te herdenken. “We moeten teruggaan tot de bronnen, velden en mijnen waar onze grondstoffen uit voortkomen om er minder van te consumeren. Daar staan niet alleen reducties in emissies tegenover, maar ook een boost in economische groei omdat het ons efficiënter zal maken.”

Circulariteit ultieme wapen in strijd tegen klimaatverandering

Harald Friedl: “Een toekomstige wereld kan alleen maar een circulaire wereld zijn. Recyclage, grotere grondstoffenefficiëntie en circulaire businessmodellen bieden een waaier aan mogelijkheden om emissies terug te dringen.”

 

Drie sleutelstrategieën

Het rapport schuift ook drie sleutelstrategieën naar voren om de transitie naar een circulaire economie te versnellen. Dat begint met het optimaliseren van het nut van producten om hun gebruik te maximaliseren en hun levensduur te verlengen. Autodelen heeft het bezitten van een eigen wagen al minder belangrijk gemaakt. Autonoom rijden zal deze trend nog versnellen en het gebruik van elk voertuig potentieel verhogen met een factor acht. Tegelijkertijd zullen elektrische aandrijflijnen, intelligente onderhoudsprogramma’s en software-integratie de levensduur van wagens verlengen. De tweede strategie draait om het verbeteren van recyclage zodat afval een grondstof wordt. Tegen 2050 zullen naar schatting 78 miljoen zonnepanelen buiten gebruik zijn. Modulair ontwerp zou het mogelijk maken om ze eenvoudig uit elkaar te halen, componenten opnieuw te gebruiken en waardevolle materialen te recupereren om hun economische waarde te verhogen en afval te verminderen. Ten slotte moet er ook ingezet worden op circulair ontwerp, het verminderen van het materialenverbruik en gebruik van koolstofarme alternatieven. Bamboe, hout en andere natuurlijke materialen kunnen onze afhankelijkheid van koolstofintensieve materialen zoals cement en metalen in constructie verminderen. In plaats van koolstof uit te stoten, slaan deze materialen het in zich op en gaan ze decennia mee. Aan het eind van hun leven kunnen ze nog verbrand worden om energie te recupereren.

Belastingverschuiving nodig

Nederland heeft de boodschap alvast begrepen. Tegen 2030 wil het voor de helft circulair zijn, tegen 2050 voor de volle 100%. De meeste regeringen moeten echter nog wakker geschud worden. Het Circularity Gap Report roept op klimaatveranderingen en strategieën voor een circulaire economie gezamenlijk aan te pakken om een maximale impact te genereren. Ze moeten financiële incentive die het oververbruiken van natuurlijke grondstoffen aanmoedigen vernietigen, zoals de subsidies voor fossiele energie. Er moet een belasting komen op emissies, excessieve extractie van grondstoffen en afvalproductie. Daarnaast moeten de belastingen op arbeid, kennis en innovatie verlagen en moet er in deze domeinen geïnvesteerd worden. Zo kunnen de arbeidsintensieve delen va de circulaire economie, zoals inzameling en recyclage, van de grond komen. 

Hoe zetten Vlaamse partijen in op circulariteit?

meyrem-almaci-kopieren
Lees het gehele artikel

De circulaire economie zal nog niet de inzet van de komende verkiezingen vormen. Maar het thema wint wel aan belang dus is het belangrijk om weten hoe de verschillende politieke partijen hieraan invulling willen geven. Het zal immers mee het aangezicht en de toekomst van onze sector en onze maatschappij bepalen. RecyclePro legde de Vlaamse politieke partijen daarom drie vragen voor. Van CD&V, Open VLD en sp.a kwamen er geen antwoorden. Daar brandt de circulaire ambitie duidelijk minder hard.

De vragen:

1) Mocht uw partij de nieuwe minister voor Circulaire Economie mogen leveren, wat zouden dan zijn of haar prioriteiten zijn?

2) Er worden al veel maatregelen genomen om sortering en recyclage te stimuleren. Welke maatregelen zou uw partij voorstellen om het gebruik van gerecycleerde materialen te verbeteren?

3) De circulaire economie zal een wisselwerking worden tussen de publieke en de private sector. Hoe zou uw partij de rollen tussen hen verdelen?

De antwoorden:

Groen – Meyrem Almaci

Meyrem Almaci

 

  1) We maken van België een koploper in de circulaire economie. We bepalen in overleg met alle stakeholders duidelijke doelstellingen en maatregelen om het grondstoffengebruik en de afvalproductie drastisch te verminderen. Een kennisplatform circulaire economie biedt de nodige ondersteuning. Verder willen we de lasten op arbeid verschuiven naar grondstoffen, vervuiling, afval en energie. Dankzij die taxshift kosten activiteiten die waarde behouden of toevoegen minder dan activiteiten die waarde onttrekken van de natuur. Een product herstellen of materialen recupereren kost dan minder dan een nieuw product maken. En lokaal gemaakte duurzame producten worden goedkoper dan producten waar veel transport aan te pas komt. Milieukosten, zoals het verbruik van grondstoffen en energie, afvalverwerking en CO2-uitstoot, verrekenen we via gerichte heffingen mee in de productieketen. We verminder de btw op hergebruik, reparatiediensten, diensten voor gedeeld gebruik of collectieve inzameling. Zo verminderen we het concurrentienadeel waar duurzame bedrijven vaak tegenaan botsen. Ten slotte krijgen leernetwerken en pilootprojecten die slim en duurzaam productontwerp en productdienstsystemen uitrollen de wind in de zeilen.

2) We ontwikkelen een kwaliteitsindex voor gerecycleerde grondstoffen, zodat afval op een veilige en kwaliteitsvolle manier kan ingezet worden als grondstof. Belemmerende regelgeving die het gebruik van gerecycleerde materialen in de weg staat, nemen we zoveel mogelijk weg, waarbij we tegelijkertijd de veiligheid en gezondheid waarborgen. We stimuleren samenwerking tussen bedrijven om reststromen nuttig in te zetten. Bijvoorbeeld door het in kaart brengen van die reststromen. Bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen worden complementaire bedrijven geclusterd om de industriële kringlopen maximaal te sluiten. We versterken de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid om de circulaire economie te stimuleren. Breng je een product op de markt met minder afval- en verwerkingskosten op het einde van de levenscyclus, dan betaal je ook minder bijdragen. Verbrandingsovens voor restafval bouwen we af. Nieuwe capaciteit is uitgesloten. Met een ambitieus strategisch plan zorgen we ervoor dat er tegen 2050 nauwelijks nog afvalverbranding nodig is.

3) De overheid zorgt voor een stimulerend kader en geeft het goede voorbeeld via een circulair inkoopbeleid. Bij openbare aanbestedingen spelen de mate van hergebruik, herstelbaarheid en recuperatie of recyclage van materialen een belangrijk rol als selectiecriteria. De overheid bevordert nieuwe samenwerkingsverbanden in het kader van de ontwikkeling van een circulaire economie.

N-VA – Andries Griffoy

Andries Gryffroy (c) Anne Deknock (2)

 

1) We moeten de wetgevende drempels (product-, afvalwetgeving) wegwerken die ervoor zorgen dat de circulaire economie zijn maximale potentieel vandaag in Vlaanderen nog niet helemaal kan benutten. Dit vergt maatregelen zowel op Europees, federaal als Vlaams niveau. Ook willen wij inzetten op digitalisering. Digitalisering maakt een betere traceerbaarheid van materiaalstromen mogelijk, wat de efficiëntie en de mogelijkheden van de circulaire economie vergroot. Wij zetten ook sterk in op sensibilisering naar de ‘prosument’, want de strijd tegen de afvalberg is een gedeelde verantwoordelijkheid en begint bij bewustwording.

2) Gerecycleerde materialen bekijken wij zoveel mogelijk als de overeenkomstige primaire grondstoffen. Belemmeringen op het gebruik van gerecycleerde materialen werken we weg. In overheidsopdrachten geven we meer aandacht aan duurzaamheid, wat zich kan vertalen in het gebruik van gerecycleerde materialen.

3) De overheid moet in de eerste plaats de facilitator zijn: een duidelijk en eenvoudig kader scheppen waarbinnen privébedrijven hun ding kunnen doen. Die innovatieve bedrijven willen we in Vlaanderen verankeren door de juiste omgevingsfactoren te scheppen. Naast goede wetgeving valt het ondersteunen van een gezond ecosysteem en het uitwerken van een Vlaamse langetermijnvisie daaronder. Vlaanderen Circulair, de speerpuntclusters en de innovatieve bedrijfsnetwerken brengen overheid, kennisinstellingen, bedrijven en burgers bij elkaar.

PvdA – Jos D’Haese

 

1) Elke producent en invoerder wordt principieel verantwoordelijk voor het afval van zijn waren. Die verantwoordelijkheid kan per sector georganiseerd worden, maar kan niet afgekocht worden. Het verbranden van afval, ook al is het met energieproductie, zal uitgefaseerd worden. Dit vergt natuurlijk een herdenken in functie van hergebruik, herstelmogelijkheid, scheiding in onderdelen of grondstoffen, zodat ze nuttig besteed kunnen worden op de hoogst mogelijke waardeschaal. Specifiek ijveren wij ook voor een circulaire petrochemische sector. Zij zijn één van de grootste emissiebronnen in België, maar hebben tevens de technologische sleutel in handen om de Belgische industrie klimaatneutraal te maken. Wij opteren voor opslag van energie uit wind en zon onder de vorm van groene waterstof. Groene waterstof kan verder reageren met CO2 uit rookgas of uit de atmosfeer tot synthetische grondstoffen, ter vervanging van aardgas of aardolie.

2) We willen herstelateliers en demontagewerkplaatsen veralgemenen. Bij sloop of opruiming moeten we de nauwgezetheid opvoeren. Ook moet er een materialen- en grondstoffenbank komen. Dat zal mee helpen aanbieders en vragers van grondstoffen met elkaar te verbinden. Correct prijzenbeleid dat voorrang geeft aan hergebruik van grondstoffen boven nieuwe ontginning. Campagnes, die het wegwerpgedrag ontraden, verderzetten.

3) Zuiver en gesorteerd aanbieden van afval of goederen, vergt arbeid van de aanbieder. We weigeren daarom taksen of boetes voor wie correct aanbiedt. Aanbieden in containerparken dient gratis te zijn. Begeleiding en scholing van medewerkers in containerparken helpt om de afvalstromen meer hoogwaardig in te zamelen en de restfractie te reduceren. Door statiegeld in te voeren op blikjes en plastic flessen kan de hoeveelheid zwerfvuil drastisch verminderd worden. Veralgemenen van het statiegeldprincipe voor divers leeggoed en verpakking kan. Leeggoed moet in elke grotere winkel ingeleverd kunnen worden, zonder beperking naar merk of plaats van aankoop. Sorteerstraatjes zouden bij elk grootwarenhuis moeten zijn, en verder op strategisch gekozen plaatsen. Winkels dienen vergoed te worden voor dit werk door de producenten en invoerders van de goederen. Wij opteren om alle industriële sectoren een strikt en bindend emissiereductieplan op te leggen, om tot een nulemissie te komen in 2050. Dit zou de private sector verplichten om na te denken over hun grondstoffen- en energiegebruik en kadert in een sociaal rechtvaardige transitie naar klimaatvriendelijke industriële productieprocessen.    

Vlaams Belang – Stefaan Sintobin

 

1) Met de omvorming van het Vlaams Afvalstoffendecreet naar een Vlaams Materialendecreet en de opmaak van een Vlaams Materialenprogramma werd een aanzet gegeven en vestigden we als Vlamingen ook een reputatie op Europees niveau. De uitbouw van een circulaire economie dient gepaard te gaan met nieuwe modellen van productontwerp, productie, beheer, eigenaarschap, consumptie en hiervoor zijn uiteraard een aangepaste regelgeving, fiscaliteit en ondersteuningsbeleid noodzakelijk. Het gebruik van gerecycleerde materialen in nieuwe producten dient te worden verhoogd. Bedoeling moet zijn om zoveel mogelijk producten op de markt te laten komen die recycleerbaar zijn.

2) In Vlaanderen worden al geruime tijd zuivere afvalstromen gerealiseerd die op een economisch rendabele manier te recycleren zijn. Als Vlaams Belang willen we dat gesorteerd afval nog meer kan worden gerecycleerd. De vraag naar gerecycleerd materiaal is echter nog steeds nog te klein. Nieuwe producten worden nog te vaak op basis van primaire grondstoffen gemaakt, in plaats van gebruik te maken van gerecycleerde materialen. We kunnen ons achter de vraag van de bedrijfsfederaties van de circulaire economie en de recuperatie scharen om de volgende Vlaamse Regering de Vlaamse regelgeving grondig te laten evalueren op economische duurzaamheid. Hierbij zouden dan de wettelijke bepalingen die het gebruik van gerecycleerde materialen verbieden moeten worden weggewerkt. Om de afzet van gerecycleerde materialen te bevorderen kan de Vlaamse Regering een formele End-of-Waste procedure uitwerken voor de verschillende afvalstromen. Zo wordt duidelijk wanneer een afvalstof opnieuw een grondstof of product wordt. De wetgeving die nodig is om bedrijven aan te zetten om meer gerecycleerde materialen te gebruiken zit ook federaal. Men zou voor bepaalde productieprocessen doelstellingen kunnen opleggen die het gebruik van een minimale hoeveelheid van gerecycleerde materialen bevorderen. Verpakkingen uit gerecycleerde materialen worden in ieder geval steeds interessanter, onder meer door de stijgende kostprijs van primaire grondstoffen.

3) De afvalintercommunales in Vlaanderen hebben een cruciale rol gespeeld bij de selectieve inzameling van huishoudelijk afval. Wij kanten ons niet tegen het voorstel van de bedrijfsfederaties in de circulaire economie om de Vlaamse Regering een wettelijk kader te laten uitwerken dat deze intercommunales zou toelaten om actief te worden rond het beheer van het bedrijfsafval. Vanzelfsprekend moet dit dan wel gebeuren conform de regels die gelden voor de privaatrechtelijke afvalmarkt.